Kipiące od góralskiego folkloru obrazy, malarskie panoramy Tatr rozciągające się aż po horyzont oraz tkaniny oraz rysunki, na których główną rolę odgrywają zbójnicy i bohaterowie tatrzańskich legend. To właśnie prace Władysława Trebuni-Tutki, które do 29 marca 2026 roku możecie oglądać na wystawie „Tutaj, poza czas” w gmachu głównym Muzeum Tatrzańskiego im. Dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem.
Władysław Trebunia-Tutka zasłynął na Podhalu przede wszystkim jako wybitny znawca oraz wykonawca muzyki podhalańskiej. Jego wirtuozowskie wykonania góralskich melodii wciąż wspominane są pod Tatrami, a muzyczne tradycje regionu kontynuowane są przez młodsze pokolenie góralskich muzykantów, dla których Władysław Trebunia-Tutka pozostaje niedoścignionym wzorem. Szerszej publiczności muzyk znany jest jako członek popularnego zespołu Trebunie-Tutki, którego działalność po jego śmierci w 2012 roku kontynuują dzieci artysty – córka Anna oraz synowie – Krzysztof oraz Jan.
Poza działalnością muzyczną Władysław Trebunia-Tutka zajmował się również sztuką – tworzył malarskie opowieści o podhalańskim folklorze, malował tatrzańskie panoramy, jak również zajmował się projektowaniem tkanin, witraży, a także wychodził ze sztuką poza swoją pracownię – jego realizacje znajdziecie w wielu kościołach, instytucjach kultury oraz szkołach na terenie Podhala. To właśnie sztuka Władysława Trebuni-Tutki zagościła do 29 marca 2026 roku w przestrzeni wystaw czasowych gmachu głównego Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem.
Na styku realizmu i postimpresjonizmu
Już od wejścia na wystawę „Władysław Trebunia-Tutka. Tutaj, poza czas” poczujecie jak bogatym źródłem inspiracji dla artysty było Podhale. Jego autoportret w góralskim serdaku, ze spinką u koszuli i piórem przy kapeluszu witający gości, daje jasno do zrozumienia, że przez całe życie niósł ze sobą Podhale, a dalsze przestrzenie wystawy tylko to udowadniają.
W twórczości Władysława Trebuni-Tutki niezwykle ważne miejsce zajmują realistyczne tatrzańskie krajobrazy – nierzadko z góralskimi chałupami i strzelistymi wieżami podhalańskich kościołów. Ujęte podczas niemal każdej pory roku – od tych wiosennych dni, gdy śnieg jeszcze zalega na wierzchołkach tatrzańskich szczytów aż po te zimowe – z przyrodą ukrytą pod białą pokrywą, są przepięknym artystycznym hołdem oddanym Tatrom. Ale Tatry to nie wszystko – na wystawie zobaczycie również krajobrazy z innych części Polski. Te z Kazimiera Dolnego czy podkarpackiego Jarosławia powstałe podczas malarskich plenerów są szczególnie godne uwagi. Pełno w nich ostrych geometrycznych form, żywych kolorów i nieoczywistych wyborów kompozycji. To postimpresjonistyczne krajobrazy powstałe pod wpływem twórczości profesor Hanny Rudzkiej-Cybis, u której Władysław Trebunia-Tutka studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Była ona pierwszą kobietą profesor na tej uczelni i jednocześnie jedną z reprezentantek kapizmu – kierunku w malarstwie pełnego barw i światła nawiązującego do twórczości Paula Cézanne’a. Aby dostrzec to podobieństwo, koniecznie odnajdźcie w przestrzeni obraz jej autorstwa zatytułowany „Łańcut” pochodzący ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie i przekonajcie się sami o źródłach tej twórczej inspiracji.
Kwintesencja góralskiego folkloru
Przechodząc do kolejnych sal wystawy, czeka Was niesamowite spotkanie z podhalańskim folklorem. Pełne żywych kolorów opowieści o codziennym życiu górali czy legendarnych zbójnikach – również w formie obrazów malowanych na szkle, tworzą niezwykłą opowieść o kulturze Podhala. Wśród prac Władysława Trebuni-Tutki znajdziecie malarskie przedstawienia sianokosów, wypasu owiec czy prac domowych, jak również zabaw w karczmie, góralskich wesel czy uroczystości. Artysta często podejmuje też temat zbójników – ich napadów na zamki czy wozy należące do bogatych panów, jak również motyw tańca góralskiego przy ognisku, który zobaczycie zarówno w realistycznym, jak i nieco abstrakcyjnym ujęciu.
Szczególnie interesujący jest malowany na szkle cykl opowiadający o czterech porach roku. Bohaterem każdego z nich jest symbolizująca ją postać – od wiosennej młodej kobiety o bosych stopach po starszego górala w cusze trzęsącego się z zimna, dla których tło stanowią rodzajowe scenki opowiadające o góralskich zwyczajach – wiosennym wyprowadzeniu owiec na hale, siewie, góralskich zalotach, aż po zimowe kolędowanie, wyścigi kumoterek i góralski karnawał.
Poznając twórczość Władysława Trebuni-Tutki warto również zwrócić uwagę na kilka obrazów, na których pojawia się Stanisław Budz-Lepsiok zwany „Mrozem” – dziadek artysty. Był on najsłynniejszym podhalańskim dudziarzem, którego sława dotarła spod Tatr aż do samego Paryża. Wraz z artystami takimi jak Zofia Stryjeńska, Wojciech Jastrzębowski czy Jan Szczepkowski reprezentował Polskę na otwarciu Międzynarodowej Wystawy Sztuki Dekoracyjnej i Wzornictwa w Paryżu w 1925 roku. W obrazach takich jak „Rodzina Lepsioków Budzów przy muzyce dudziarza Mroza”, „Baca Mróz przy watrze” czy „Podhalański dudziarz (Budz)” Władysław Trebunia-Tutka wspomina swojego dziadka, jego wyjątkowy muzyczny talent i wpływ, jaki miał na kolejne pokolenia.
Na wystawie warto również na chwilę zatrzymać się przy czterech pracach wyeksponowanych w dialogu dwóch artystów – Władysława Trebuni-Tutki oraz Franciszka Walczewskiego – malarza oraz profesora, u którego Władysław Trebunia-Tutka studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, który w swoim pracach opowiadał o prasłowiańskim świecie – o bogach, herosach i mitach dawnych Słowian. Porównajcie postaci zbójnika przedstawionego na tle Tatr z pracy Władysława Trebuni-Tutki z postacią legendarnego Lecha – protoplasty Polaków oraz postać młodej kobiety z darami ziemi na rękach na obrazie „Lato w górach” autorstwa podhalańskiego malarza i „Zabiegi zielarek” Franciszka Walczewskiego. Czy widzicie tutaj jakieś podobieństwa?
Motywy religijne
Władysław Trebunia-Tutka tworzył również malowidła oraz witraże w kościołach, instytucjach kultury oraz szkołach na terenie całego Podhala. Jeśli chcielibyście je odwiedzić, to ich mapę znajdziecie w interaktywnym przewodniku w jednej z sali wystawy. Jak sami zobaczycie, prace Władysława Trebuni-Tutki znajdziecie w wielu podhalańskich miejscowościach od Zakopanego przez Suche, Poronin, Biały Dunajec aż do znajdującego się pod Nowym Targiem – Ludźmierza. Jest wśród nich również witraż „Źródło” z Kościoła Najświętszego Serca Pana Jezusa w Bukowinie Tatrzańskiego oraz witraż „Święci Polscy” z Kościoła Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Skrzypnem, których oryginalne projekty możecie podziwiać na wystawie w Muzeum Tatrzańskim.
Władysław Trebunia-Tutka podejmował motywy religijne nie tylko w realizacjach w przestrzeni publicznej, ale również w swojej codziennej twórczości. Na jego obrazach prezentowanych w przestrzeniach Muzeum Tatrzańskiego znajdziecie przedstawienia Jezusa Chrystusa – jak na przykład na obrazie „Chrystus w mandorli”, Matki Boskiej – często w otoczeniu Tatr jak na obrazie „Madonna Podhalańska” czy też świętych – między innymi świętego Huberta, świętego Krzysztofa oraz świętej Zofii, jak również męczenników – w tym Maksymiliana Kolbe.
Tkaniny, rysunki i szkice
Warto podkreślić, że twórczość Władysława Trebuni-Tutki nie kończyła się na obrazach. Wśród jego prac prezentowanych na wystawie „Tutaj, poza czas” zobaczycie również projekty gobelinów utrzymanych w abstrakcyjnej stylistyce takie jak pozostający w tonacji szarości „Praprzodki hyrnych” czy też „Rajskie ogrody” z motywem nimf i boginek oraz podziwiane przez wielu rysunki artysty, których tematem są zbójnicy, słowiańskie bóstwa oraz tatrzańska mitologia.
Odwiedzając wystawę „Władysław Trebunia-Tutka. Tutaj, poza czas” zetkniecie się z twórczością niezwykle wszechstronnego artysty, którego przywiązanie do tradycji podhalańskiej stanowi rdzeń jego artystycznej tożsamości. Odczujecie to przyglądając się bohaterom jego obrazów, rozpoznając tatrzańskiego szczyty na górskich panoramach czy odnajdując postaci zbójników w jego abstrakcyjnych gobelinach. Pozwólcie sobie wciągnąć się do tego podhalańskiego świata Władysława Trebuni-Tutki – niewielu bowiem artystów czuło ducha Podhala tak mocno jak on.
—
Wystawa „Władysław Trebunia-Tutka. Tutaj, poza czas”
Czas trwania: 22 listopada 2025 roku – 29 marca 2026 roku
Muzeum Tatrzańskie im. Dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem
ul. Krupówki 10
34-500 Zakopane
Organizator: Muzeum Tatrzańskie im. Dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem
Patronat honorowy: Starosta Tatrzański, Burmistrz Miasta Zakopane, Wójt Gminy Biały Dunajec
Patronat medialny: tp24.pl, Tygodnik Podhalański, Radio Alex, Ściana Tatr
