Takie wydarzenie artystyczne nie zdarza się często! Największa prywatna instytucja kultury w Polsce – DESA Unicum – przybyła pod Tatry z wyjątkową wystawą zatytułowaną „Pociąg do Zakopanego”. Ugościł ją słynny Teatr imienia Stanisława Ignacego Witkiewicza, we wnętrzach którego zobaczycie rzeźby Magdaleny Berbeki oraz obrazy Michała Zaborowskiego, a wymowne uzupełnienie wystawy stanowią fotografie Andrzeja Świetlika tworzone w oparciu o zdjęcia Zakopanego sprzed lat ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego. To wyjątkowa okazja dla wszystkich miłośników Tatr, by wczuć się w artystyczny magnetyzm Zakopanego!
Wystawa „Pociąg do Zakopanego” prezentowana w przestrzeniach zakopiańskiego Teatru Witkacego to przeciekawy twórczy dialog między rzeźbiarką Magdaleną Berbeką a malarzem Michałem Zaborowskim, którego tematem jest Zakopane – miasto, które od końca XIX wieku stanowi nieskończone źródło inspiracji dla wszelkich kreatywnych dusz. Artystów, którzy do Zakopanego przybyli zupełnie różnymi drogami – Magdalena jest rodowitą zakopianką, a Michał pochodzi z Gdańska, połączyło wyjątkowe genius loci Zakopanego i chęć opowiedzenia o jego fenomenie poprzez swoją sztukę.
Rzeźbiarski świat Magdaleny Berbeki
Pierwszy rozdział opowieści o Zakopanem tworzą rzeźby Magdaleny Berbeki – rzeźbiarki młodego pokolenia, która z Zakopanem związana jest od dzieciństwa. To właśnie w stolicy Tatr ukończyła Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych imienia Antoniego Kenara, a swoją edukację artystyczną kontynuowała na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie oraz na Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi.
Jej prace inspirowane rzeźbami tworzonymi w dwudziestoleciu międzywojennym przez uczniów Szkoły Przemysłu Drzewnego, twórczością Augusta Zamoyskiego, jak również tatrzańskimi legendami oraz mitami, to połączenie tradycji z nowoczesnym podejściem do rzeźby. Wśród dziesięciu rzeźb artystki prezentowanych na wystawie „Pociąg do Zakopanego” na szczególną uwagę zasługuje rzeźba „Syrena z Pięciu Stawów” wykonana podczas pobytu artystki w Pietrasancie we Włoszech i wyrzeźbiona z marmuru carraryjskiego, w którym tworzył również Michał Anioł, jak również wyrzeźbiona w tatrzańskim granicie dłutami słynnego zakopiańskiego rzeźbiarza Stanisława Kulona „Dziwożonka z Doliny Chochołowskiej” opowiadająca o demonicznej istocie zamieszkującej mroczne tereny, która według podhalańskich opowieści – porywała matki i niemowlęta.
Uważnie przyjrzyjcie się również wykonanej z marmuru oraz brązu patynowanego rzeźbie „Siklawa” inspirowanej tatrzańskim wodospadem leżącym między Doliną Roztoki a Doliną Pięciu Stawów Polskich, jak również pełną ruchu, mocy i dynamiki rzeźbą „Halny”. „Narciarka”, „Wędrująca gaździna” oraz „Harnaszka zakłopotana” to równie inspirujące rzeźbiarskie opowieści o kobiecych akcentach tatrzańskiej rzeczywistości.
Połączenie rzeczywistości i magii na obrazach Michała Zaborowskiego
Opowieść o micie Zakopanego na wystawie „Pociąg do Zakopanego” dopełniają obrazy Michała Zaborowskiego, który w swoich pracach z charakterystycznym dla siebie elementem magicznym portretuje słynne postaci związane z Zakopanem, odnosi się do podhalańskich wierzeń, a także do współczesnej rzeczywistości miasta.
Bohaterami jego obrazów jest między innymi Witkacy w przebraniu zakopiańskiego białego misia, jak również artystka Zofia Stryjeńska odziana w kożuch i góralską chustę z pokaźnych rozmiarów oscypkiem w ręku. Zobaczycie na nich również Karola Szymanowskiego – poważnego kompozytora z z dorysowanym czerwoną farbą strojem góralskim Janosika oraz narciarkę i kurierkę tatrzańską Helenę Marusarzównę w niebieskim swetrze z dziewięćsiłem.
Michał Zaborowski w swoich pracach odnosi się zarówno do tradycyjnych mitów zakopiańskich – w nawiązującym do kultury japońskiej obrazie zatytułowanym „Godzilla i górale budzą śpiących rycerzy” opowiada o micie o śpiącym rycerzu, jak również do współczesnego obrazu Zakopanego – w obrazie „Kurka złotopiórka” symbolicznie nawiązuje do współistnienia kultury ludowej i kultury wysokiej w przestrzeni stolicy Tatr, a w obrazie „iPhone” – do kultury cyfrowej wyznaczającej nasze horyzonty tak jak latarka z telefonu komórkowego rozświetla szlak nieprzygotowanym na zmierzch turystom wracającym z górskich wycieczek.
Uwagę przyciąga również obraz „Dziewanna” przedstawiający córkę artysty stojącej na zoranym polu z kolorowymi wstążkami we włosach odnoszący się do stylistyki Młodej Polski oraz „Warkocz” z symbolicznymi przedstawieniem mężczyzny zaplatającego młodej dziewczynie warkocz łączący się jego sercem. Interesujące są również obrazy odnoszące się do tradycji chrześcijańskich – w tym obrazy „Szymek” przedstawiający górala ciągnącego świerkowy pień nawiązujący do postaci biblijnego Szymona z Cyreny oraz „Boże Ciało”, na którym góralka w tradycyjnym stroju góralskim niesie sztandar procesyjny.
Tatrzańskie fotokolaże Andrzeja Świetlika
Uzupełnieniem, ale jakże wymownym, są fotografie autorstwa Andrzeja Świetlika inspirowane archiwalnymi kadrami ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego. Andrzej Świetlik – fotograf, który w przeszłości portretował między innymi reportażystę Ryszarda Kapuścińskiego, piosenkarzy – Korę Jackowską czy Czesława Niemena, sfotografował Magdalenę Berbekę oraz Michała Zaborowskiego w scenerii międzywojennego Zakopanego – z nartami i walizkami na tle Luxtorpedy, wracających z narciarskich eskapad Doliną Małej Łąki, zażywających kąpieli słonecznych na Gubałówce z pomnikiem Polonia Restitua w tle czy też podziwiających panoramę Tatr rozciągającą się z Kasprowego Wierchu.
Wystawa „Pociąg do Zakopanego” to przeciekawa artystyczna opowieść o Zakopanem – jego mitach, tradycjach, ale również o jego współczesnym obliczu. Opowiada o nim duet artystów o różnych historiach, wrażliwościach i technikach wyrazu artystycznego, jednak to opowieść niezwykle spójna, której wątki tworzone przez rzeźby Magdaleny Berbeki, obrazy Michała Zaborowskiego i fotografie Andrzeja Świetlika współgrają ze sobą zarysowując przeciekawe oblicze Zakopanego, które warto poznać!
Wystawa „Pociąg do Zakopanego”
Czas trwania: 31 grudnia 2025 roku – 6 stycznia 2026 roku
Godziny otwarcia: 31 grudnia (12:00–16:00), 1 stycznia (15:00–19:00), 2–6 stycznia (12:00–19:00)
Witkacy Atelier, Teatr im. S.I. Witkiewicza
ul. Chramcówki 15
34-500 Zakopane
Organizator: Desa Unicum
Współorganizator: Teatr im. St. I. Witkiewicza w Zakopanem
Partner główny: Bank Pekao
Partnerzy: Poczta Polska, Rymarz Zdort Maruta, Bachleda Group
Patronat honorowy: Burmistrz Miasta Zakopane
Patronat medialny: Tygodnik Podhalański, Radio Kraków
